Hội chứng phân trắng, bệnh trắng ruột và bệnh trắng cơ ở tôm

Hội chứng phân trắng, bệnh trắng ruột

và bệnh trắng cơ ở tôm

Ngành tôm đang có xu hướng được phát triển mạnh mẽ với công nghệ đã được nâng cấp cho năng suất thành công và cao hơn. Trong nhiều mô hình và hình thức nuôi tômk khác nhau thì đều bị ảnh hưởng bởi nhiều bệnh khác nhau hoặc làm mùa vụ thất bát làm cho năng suất bị giảm với nhiều nguyên nhân khác nhau (Prakash Chandra Behera, Ấn Độ).

Ngoài những bệnh thông thường từ môi trường nuôi thì hiện nay khi mật độ thả ngày càng nâng cao, thức ăn có hàm lượng cao và các chất hữu cơ khác kích thích sự gia tăng các mầm bệnh cơ hội như vi khuẩn, virus, nấm, protozoa ...

Tôm nuôi hiện diện trong tất cả tầng nước. Vì vậy, chúng rất dễ bị phơi nhiễm bởi môi trường nuôi và cả hệ thống tiêu hóa. Điều này làm tôm ảnh hưởng đến phát triển của hệ vi sinh đường ruột  và hoạt động tối ưu của hệ tiêu hóa.
Hơn nữa, hệ thống tiêu hóa tôm là nơi tiếp nhận của mầm bệnh, vấn đề nhiễm khuẩn, virus vốn v là một rủi ro lớn đối với khả năng sinh trưởng và phát triển của tôm. Hiện nay, đây là những bệnh tương đối quan trọng đối với tôm:

-Hội chứng phân trắng (WFS)

-Bệnh đường ruột trắng (WGD)

-Bệnh trắng cơ (WMD)

 

Hội chứng phân trắng (WFS)

Cùng với bệnh hoại tử gan tụy cấp tính (AHPND) trong tôm nuôi ngày càng tăng, song song đó cũng là sự gia tăng các tác nhân gây bệnh của vermiform, gregarine trong gan tụy (HP) và đường ruột tôm. Và khi vermiform, gregarine hiện diện trong các cơ quan này với số lượng đủ  dẫn đến các dải phân trắng và hiện tượng này được gọi là hội chứng phân trắng (WFS). Bệnh thường xuất hiện trong ao tôm dưới 2 tháng tuổi.

Hình thái của vermiform (Aggreged Transformed Microvilli - ATM ) .Các thể ATM có nguồn gốc từ sự bong tróc các tế bào biểu mô của ống gan tụy tôm. Chúng tích tụ ở đường giao cắt giữa gan và ruột

Chất phân trắng

Khi sự xuất hiện thể  ATM ở mức nghiêm trọng, nó có thể dẫn đến sự hình thành các chuỗi phân trắng trong tôm nuôi. Chúng thường xuất hiện trong ao nuôi với mật độ cao và gây ra hiện tượng phân nổi và gọi chung là hội chứng phân trắng (WFS). Tuy nhiên, đôi khi thể ATM xảy ra cùng với các bệnh về gan tụy ở tôm như AHPND, các dạng vibrio khác và ký sinh trùng với Enterocytozoon hepatopenaei.

Tôm thẻ (L.vannamei) và  tôm sú nuôi (P.monodon) đều bị ảnh hưởng của bệnh phân trắng nhưng chúng lại không có mối liên quan đến hội chứng lỏng vỏ (Loose shell). Phân trắng hiện nay được xem là vấn đề rất ngiêm trọng trong ngành nuôi tôm. Một điều rất đáng quan tâm khác là đối với ao nuôi tôm thẻ (L. vannamei) những ao bị phân trắng thường có số lượng lớn tảo xanh, tảo lam.


Dấu hiệu thường thấy của hội chứng phân trắng (WFS) trong ao nuôi

Phân có màu bất thường; màu trắng hoặc màu hơi vàng

Phân nổi trên mặt nước va xuất hiện tập trung vào hướng cuối gió hoặc cũng có thể tìm thấy trên các sàn vó thức ăn .

Chỗ tiếp giáp giữa gan tụy và phần đầu đoạn ruột thường bị làm mủ và chứa đầy các chất màu trắng đến hơi vàng. Kiểm tra ruột và phân cho thấy sự hiện diện của vermiform với số lượng lớn và chúng có hình thái bên ngoài giống với gregarines.

Các ao bị ảnh hưởng nghiêm trọng cho thấy sự giảm tỷ lệ sống sót của tôm khoảng 20-30 % so với ao thông thường. Tiêu thụ thức ăn, tốc độ tăng trưởng kém và cũng làm cho tăng trọng hằng ngày bị giảm thấp (ADG).


Phân trắng trong ao tôm gây ra do Gregarine

Sự có mặt của nhiều loài gregarines có nguy cơ  gây thương tổn và nhiễm trùng cho tôm nuôi cao hơn. Khi số lượng gregarines phát triển với số lượng lớn chúng sẽ gây tổn thương cho tôm nuôi và dễ bị ảnh hưởng bởi nhiễm khuẩn. Gregarines cũng can thiệp vào sự đồng hóa các chất dinh dưỡng dẫn đến sự tăng trưởng kém của tôm nuôi.


So sánh ruột trắng và chất phân trắng

Ruột trắng và phân trắng là hai vấn đề khác nhau trong ao nuôi tôm có thể dẫn đến hội chứng lỏng vỏ (Loose Shell Syndrome) . Nói chung, ruột trắng là do hoại tử niêm mạc và tương tự như viêm ruột kết sinh. Thông thường, chất phân trắng được gây ra bởi vì tổn thương gan tụy và sưng tế bào gan, các tế bào hình thành được thải ra vào ruột và làm ruột có màu trắng. Nhìn chung, phân trắng sẽ chứa các hạt thức ăn không tiêu hóa, nhưng trong trường hợp "chất phân trắng” nó là từ các tế bào gan bị chết.

Bệnh trắng cơ

Bệnh trắng cơ của tôm thẻ Penaeus Vannamei bệnh xuất hiện chủ yếu ở vùng nước có độ mặn tương đối cao (>25 ). Tôm xuất hiện màu trắng từ giữa lưng, nhanh chóng lan trong cơ thể tôm. Bắt đầu xuất hiện hoại tử cơ, tôm có thể chết sau 3-5 ngày. Bệnh rất khó nhìn thấy bề mặt của ao nuôi tôm, chết chìm dưới nước, tôm sẽ chết trước khi cơ trở nên có màu đỏ trắng.

Ở hầu hết các trang trại nuôi tôm, bệnh trắng cơ (WMD) được ghi nhận. Tỷ lệ chết tích lũy thường dao động từ 30% đến 100%. Dấu hiệu đầu tiên liên quan đến bệnh này là ăn kém (thiếu khoáng, chất lượng thức ăn kém). Các dấu hiệu này tập trung vào các vùng hoại tử lan rộng trong các mô cơ vùng đuôi, có hình dạng trắng, mờ đục.